Vitaal leven
Door: Michiel Schutte
Chivo Vitaliteitscoach te Haarlem

Wat is vitaal leven?
We zijn hier op aarde geboren en willen allemaal graag in goede gezondheid leven.
Maar op de vragen hoe het lichaam te onderhouden en op welke brandstof ons lichaam het best loopt hebben we slechts beperkt antwoord.
We hebben nu eenmaal geen handleiding gekregen bij ons ontwerp.
Veel onderzoek naar voeding en beweging biedt onduidelijke antwoorden, soms zelfs tegenstrijdige berichten.
Helemaal voor mensen die niet zo thuis zijn in de wereld van wetenschappelijk onderzoek.
Al snel baseren we onze ideeën over gezond eten en bewegen op wat de reclame ons voorhoudt,
al weten we best dat de reclamemakers een heel ander doel hebben dan de juiste voorlichting geven over vitaal leven. Kan het ook anders?

Een visie
Wat ontbreekt is een visie op gezondheid. Een algemeen beeld waarin de verschillende onderzoeken passen
en op hun waarde geschat kunnen worden.
Waar te beginnen? Wat we nodig hebben is een groep mensen op een bepaalde tijd en plaats die een zeer goede gezondheid hebben.
Daaruit moeten we kunnen afleiden wat zij anders doen dan wij.

En deze groep bestaat!
Het zijn de mensen die in stamverbanden leven in de natuur. Ze hebben geen landbouw en staan niet in contact met de westerse cultuur.
Deze stamverbanden heten 'jager-verzamelaars'. Dat is de overeenkomst tussen al deze stammen. Ze leven als oermensen.
Hoewel jager-verzamelaars steeds zeldzamer worden op aarde bestaan dergelijke stammen nog steeds.
En ze zijn vooral in de vorige eeuw uitgebreid onderzocht, ook op gezondheidskenmerken.

Welk beeld komt naar voren?
Ze werden gemiddeld niet oud, maar als ze wel oud werden was dat in goede gezondheid. Vaak stierven ze aan infecties of verwondingen.
Het belangrijkste is echter; ze hebben géén westerse beschavingsziekten.
Hart- en vaatziekten, diabetes, kanker, de belangrijkste doodsoorzaken in onze samenleving, het komt allemaal niet
of nauwelijks voor bij jager verzamelaars.
Ook de gezondheidsindicatoren geven een helder beeld. Ze ontwikkelen onze beschavingsziekten niet!
Bloeddruk, glucosewaarden, vetgehalte (overgewicht), ontstekings-mediatoren in het bloed .....allemaal hele gezonde waarden,
ook bij de ouderen.

Zijn ze dan genetisch anders?
Ook dit is uitgebreid onderzocht. Zo zijn er 51 stammen beschreven die overgingen van de jager-verzamelaar leefwijze naar een westerse leefwijze.
Het gevolg was overduidelijk. Ze gingen, net als wij, westerse beschavingsziekten ontwikkelen. Het geheim van gezonder leven zit dus in de leefwijze.

Wat wil dit zeggen?
De doodsoorzaken van de jager verzamelaars hebben wij grotendeels overwonnen. Met antibiotica en een ver ontwikkelde
medische wetenschap kunnen we mensen lang in leven houden. Alleen de beschavingsziekten ontnemen de westerse mens heel veel gezonde levensjaren.
Bijna niemand ontkomt er aan. Behalve de jager verzamelaars.

Paleo
In 1985 publiceerde S. Boyd Eaton, antropoloog, een inmiddels beroemd essay over voeding van de jager verzamelaar.
Het is de grondlegger van het paleo-dieet. Het dieet uit de paleolithische tijd (de tijd vóór de landbouw, de neolithische tijd).
Er is sinds die tijd veel onderzoek gedaan naar het dieet van de jager-verzamelaar stammen.
Elk onderdeel van dit dieet blijkt een positief gezondheids-effect te hebben als we het invoeren in het westerse dieet.
De wetenschappelijke bewijzen hiervoor zijn heel sterk. Het is echter niet alleen voedsel wat deze mensen gezonder maakt.
Ook het beweegpatroon van veel bewegen om aan je voedsel te komen en de leefwijze sluit perfect aan bij ons ontwerp.

De praktijk
Voedsel
Jager-verzamelaars eten heel anders dan wij. Ze eten alleen verse producten die weinig bewerkt zijn.
We kunnen en willen niet terug naar deze leefwijze maar ook in de supermarkt kun je prima inkopen doen als oermens.
Alles is zonder inspanning te verkrijgen via ons moderne systeem van ruilhandel.

Meer van eten:
Groente en fruit (vooral voor meer vezels, vitaminen en anti-oxidanten)
Vlees en vis (vooral voor meer eiwitten, vitamines en gezonde vetten)
Eieren (vooral voor meer eiwitten, vitamines en gezonde vetten)
Eet ook noten (vooral voor meer eiwitten, vitamines en gezonde vetten)
Als vetten, kokosolie, olijfolie of roomboter gebruiken.
Als dranken water en kruidenthee.

Minder van eten:
Suiker (koek, snoep, vruchtensap, frisdrank etc.)
Kant en klare maaltijden (bevatten vaak ongezonde transvetzuren)
Voedsel dat veel (industriële) bewerking nodig heeft voordat het eetbaar is (Soja, Peulvruchten)
Plantaardige oliën (zonnebloemolie, maïsolie, slaolie, chips etc. olijfolie is een uitzondering, dat is een N9-olie en onschadelijk)
Zuivel (melk, yoghurt, kaas etc.)
Granen (brood, rijst, macaroni, koek etc.)
Zout (koek, worst, olijven, drop, brood, etc.)

Bereidingswijze
Vuur wordt algemeen gebruikt in jager-verzamelaar stammen. Koken en bakken is prima. De magnetron vernietigt veel belangrijke stoffen.
Koop liefst alles vers en biologisch, liever niet uit blik.

Bewegen
Jagerverzamelaars bewegen gemiddeld veel meer dan westerse mensen. Ze lopen echter ook weer geen marathons.
Het optimum ligt hier ergens tussen in. De jagerverzamelaars bewegen ca. 5 uur per dag.
Waarvan één á twee keer in de week intensieve krachttraining in de vorm van jagen en brandhout verslepen.
Daarmee is de Nederlandse Norm Gezond Bewegen NNGB aan de krappe kant met het advies om dagelijks
minimaal een half uur matig intensief te bewegen.

Voor mensen met een zittend of inactief beroep geldt, pak zoveel mogelijk beweging.
Wandelen, traplopen, hardlopen, Nordic Walking etc. Dit zijn goede activiteiten om de conditie te verbeteren.
Eenmaal in conditie zijn ook teamsporten en balsporten goede keuzes. Let daarbij wel op de toenemende kans op blessures bij deze sporten, zeker in wedstrijdverband. Van zwemmen verstevigen de botten niet. Ook fietsen heeft weinig effect op de botdichtheid. Het zijn allebei wel prima sporten voor het hart en de longen.
Verder is één tot twee keer per week krachttraining voor het hele lichaam aan te bevelen voor een betere gezondheid.

ABC van geluk
Naast een gezond beweeg- en voedingspatroon speelt ook het gevoel een belangrijke rol bij vitaliteit.
Bij de jager- verzamelaar was het ABC van geluk goed voor elkaar.
A = autonomie, hij bepaald grotendeels zelf wat hij doet en hoe hij dit aanpakt.
B = binding, hij leeft in een groep en heeft dagelijks allerlei contacten met de groepsleden en zijn familie. Hij is verbonden met de mensen om zich heen.
C = competentie, ergens goed in zijn. Hij zal wel goed moeten zijn in een hut bouwen, vuur maken, jagen etc.
Ander zal hij niet kunnen overleven. Ook is er veel bewijs voor dat iets concreets maken met je handen een gevoel van voldoening en geluk oplevert.
Voor de westerse mens is dit allemaal vaak minder vanzelfsprekend.
Allerlei stress en emoties kunnen makkelijk de kop op steken met gevolgen voor de leefstijl en de vitaliteit.
Emotiemanagement-programma's kunnen hierbij uitkomst bieden.

Meer weten?
Om gedrag te veranderen naar een meer vitale levenswijze is het nodig oud gedrag aan te passen.
Op wilskracht lukt dit veel mensen zo'n 6 tot 12 weken. Daarna vallen ze terug in het oude gedrag.
Daarom is het voor veel mensen belangrijk om coaching te krijgen tijdens deze fase van gedragsverandering.
Hierdoor krijgt het nieuwe gedrag 6 maanden de tijd om in te slijten en wordt het 'normaal' gedrag.

Heeft u behoefte aan goed advies en coaching om te komen tot een gezondere leefstijl?
Neem dan contact op met Vitaliteitscoach Dhr. JJM Schutte via Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

''Als leefstijl interventie specialist begeleid ik mensen naar een meer vitale leefstijl. U voelt zich fitter, sterker en allerlei kleine kwaaltjes verdwijnen. Daarnaast krijgt u krijgt meer controle over uw eigen gezondheid''.